Ảnh minh họa: Pixabay
Tóm tắt nhanh
- Ung thư biểu mô đường tiết niệu trên (niệu quản, bể thận) ít gặp hơn ung thư bàng quang nhưng thường được phát hiện muộn.
- Tiểu máu và đau hông lưng là hai biểu hiện thường gặp nhất.
- Sau điều trị cần nội soi bàng quang định kỳ vì bệnh có thể tái phát ở bàng quang.
Niệu quản và bể thận được lót bởi cùng một loại tế bào với bàng quang, gọi là biểu mô đường tiết niệu. Vì vậy, ung thư ở vị trí này có nhiều điểm giống ung thư bàng quang nhưng cách chẩn đoán và điều trị có những đặc thù riêng.
Dấu hiệu thường gặp
- Tiểu máu, thường không đau, có thể từng đợt.
- Đau âm ỉ hoặc đau quặn vùng hông lưng do khối u gây tắc nghẽn.
- Thận ứ nước phát hiện tình cờ khi siêu âm.
Ai có nguy cơ cao?
- Người hút thuốc lá.
- Người tiếp xúc hóa chất công nghiệp (thuốc nhuộm, cao su).
- Người dùng các sản phẩm thảo dược có chứa acid aristolochic, một độc chất đã được cảnh báo liên quan đến ung thư đường tiết niệu.
- Người trong gia đình có hội chứng Lynch (ung thư đại trực tràng di truyền).
- Người từng bị ung thư bàng quang.
Chẩn đoán
- Chụp CT hệ tiết niệu có thuốc cản quang (CT urography): phương tiện hình ảnh quan trọng nhất.
- Tế bào học nước tiểu để tìm tế bào bất thường.
- Nội soi niệu quản bằng ống soi mềm, quan sát trực tiếp và sinh thiết khối u.
- Nội soi bàng quang để kiểm tra có tổn thương đi kèm ở bàng quang hay không.
Điều trị
- Cắt thận – niệu quản toàn bộ kèm một phần thành bàng quang: điều trị chuẩn cho nhiều trường hợp, có thể thực hiện qua nội soi hoặc có robot hỗ trợ.
- Điều trị bảo tồn qua nội soi (đốt laser khối u): cân nhắc cho khối u nhỏ, độ ác tính thấp, hoặc người chỉ còn một thận, suy thận.
- Hóa trị trước hoặc sau mổ ở một số trường hợp nguy cơ cao.
Ung thư đường tiết niệu trên có nguy cơ tái phát ở bàng quang sau điều trị. Người bệnh cần tái khám và nội soi bàng quang theo lịch bác sĩ hẹn, kể cả khi không có triệu chứng.
Câu hỏi thường gặp
Cắt một bên thận có sống bình thường được không?
Phần lớn người có thận còn lại khỏe mạnh vẫn sinh hoạt bình thường. Bác sĩ sẽ đánh giá chức năng thận trước mổ để cân nhắc phương án phù hợp.
Tài liệu tham khảo
- European Association of Urology (EAU). Guidelines on Upper Urinary Tract Urothelial Carcinoma.