Tự khám tinh hoàn tại nhà: 3 phút phát hiện sớm ung thư

Ảnh minh họa: Pixabay

Tóm tắt nhanh

• Ung thư tinh hoàn thường gặp ở nam giới trẻ, khoảng 15 đến 40 tuổi.
• Tự khám mỗi tháng một lần, sau khi tắm nước ấm, chỉ mất khoảng 3 phút.
• Phát hiện khối cứng không đau, tinh hoàn to hoặc nặng bất thường: cần đi khám sớm. Khi được điều trị kịp thời, tỷ lệ chữa khỏi rất cao.

Khác với nhiều loại ung thư khác, ung thư tinh hoàn thường xuất hiện ở độ tuổi thanh niên và trung niên trẻ. Vì nằm ở vị trí dễ tự kiểm tra, người bệnh hoàn toàn có thể tự phát hiện sớm những thay đổi bất thường.

Cách tự khám tinh hoàn

1. Chọn thời điểm: ngay sau khi tắm nước ấm, khi da bìu mềm và giãn.
2. Quan sát: đứng trước gương, xem có sưng, đổi màu da bìu hay không.
3. Khám từng bên: đặt ngón cái phía trên, ngón trỏ và ngón giữa phía dưới tinh hoàn, nhẹ nhàng lăn tinh hoàn giữa các ngón tay.
4. Tìm bất thường: khối cứng như hạt đậu, vùng cứng chắc, thay đổi kích thước hay mật độ so với lần khám trước.

Tinh hoàn bình thường nhẵn, chắc, hình trứng. Hai bên có thể chênh lệch nhẹ về kích thước, đó là điều bình thường.

Đừng nhầm với mào tinh hoàn. Phía sau trên của mỗi tinh hoàn có một cấu trúc mềm, hơi gồ lên, gọi là mào tinh. Đây là cấu trúc bình thường, không phải khối u.

Dấu hiệu cần đi khám

• Khối cứng ở tinh hoàn, thường không đau.
• Cảm giác nặng ở bìu.
• Đau âm ỉ vùng bụng dưới hoặc bẹn.
• Tinh hoàn to lên hoặc teo nhỏ bất thường.
• Tràn dịch đột ngột trong bìu.

Ai có nguy cơ cao hơn?

• Người từng bị tinh hoàn ẩn (tinh hoàn không xuống bìu), kể cả đã được phẫu thuật.
• Người có bố hoặc anh em trai từng mắc ung thư tinh hoàn.
• Người đã từng bị ung thư ở một bên tinh hoàn.

Chẩn đoán và điều trị

Bác sĩ sẽ thăm khám, siêu âm bìu và làm xét nghiệm chỉ điểm u trong máu (AFP, beta-hCG, LDH). Nếu nghi ngờ ung thư, phẫu thuật cắt tinh hoàn qua đường bẹn vừa là chẩn đoán vừa là điều trị ban đầu. Tùy loại và giai đoạn, người bệnh có thể được theo dõi, hóa trị hoặc xạ trị bổ sung.

Người bệnh trẻ nên được tư vấn trữ tinh trùng trước khi điều trị để bảo tồn khả năng sinh con.

Câu hỏi thường gặp

Cắt một bên tinh hoàn có ảnh hưởng đến sinh lý không?

Phần lớn nam giới vẫn duy trì được nội tiết và chức năng tình dục với một tinh hoàn còn lại khỏe mạnh.

Đau tinh hoàn có phải là ung thư?

Đau tinh hoàn thường do viêm hoặc chấn thương. Riêng đau dữ dội, đột ngột có thể là xoắn tinh hoàn, một cấp cứu cần đến viện ngay.

Tài liệu tham khảo

• European Association of Urology (EAU). Guidelines on Testicular Cancer.